Thursday, April 21, 2022

Great Aaushadh Haritaki for all Disease

 _-Great Haritaki- અનેક ગુણવાળું મહાન ઔષધ છે તે જાણી લેવું જરૂરી છે.
એ જાણવા નીચેનો શ્લોક સહાયક થશે :
મમ સત્યપ્રતિજોયું પૂયં શ્રદ્યુત પંડિતઃ /
પથ્યાપા સદૃશં કિશ્ચિત કુત્રચિત નૈવવિઘતે /
વૈદ્ય મનોરમા
‘હે પંડિતો ! તમે મારી આ સત્યપ્રતિજ્ઞા સાંભળો કે
હરડે જેવું એકેય પથ્ય ઔષધ આ જગતમાં નથી.”
અષ્ટાંગહૃદયના કર્તા મહાવૈદ્ય વામ્ભટ્ટે સર્વ રોગોને
હરનારી હરડેની વ્યાખ્યા આ પ્રમાણે કરી છે :
હરણાત સર્વરોગાણાં પાસાં ઉતા હરીતકી /
એ બધા જ રોગને મટાડે છે તેથી તેને હરીતકી
કહેવામાં આવે છે.'
હરડે બધા જ રોગને મટાડનારી અને કફ તેમજ વાયુના
રોગને મટાડવામાં શ્રેષ્ઠ હોવાથી માંદા માટે તો તે સદાપથ્ય
છે. સાજા માટે સદાપથ્ય એટલા માટે છે કે તે લગભગ
ત્રિદોષશામક જેવા ગુણ ધરાવે છે. તે કદી કબજિયાત થવા
દેતી નથી. ભૂખ લગાડે છે ને પાચન કરાવે છે. તે રસાયન
હોવાથી પણ સર્વ રોગને મટાડે છે અને ઘડપણ આવવા દેતી
નથી. વયસ્થાપન હોવાથી યૌવનને સદા ટકાવી રાખે છે.
આયુષ્યવર્ધક, આરોગ્યવર્ધક, મેધાવર્ધક, ઇન્દ્રિયબલપ્રદ,
પૌષ્ટિક તેમ જ આંખો માટે સદા હિતકર છે. હું ઘણીવાર
હસતાં હસતાં હરડે ને “હર-ડે’ કે ‘એવરી-ડે’ કહું છું. પરમ
પથ્ય હોવાથી તેનું સેવન સદા કરવા જેવું છે. ૐ જય શ્રી ધન્વંતરિ ભગવાન ૐ

Wednesday, April 20, 2022

જેના કંઠમાં શ્રીરામનું નામ હોય

Jay Shree Ram,

શ્રીરામનાગ્નિ કંઠસ્થિતે સ પાખા સુદુર્દમઃ ક ઇવ |
ક ઈવ દૃઢસ્વરભેદ: પૂષ્કરમૂલે મુખાન્તઃ સ્થ //


જેના કંઠમાં શ્રીરામનું નામ હોય તો તે કાંઈ પાપી કે
દુખિયો હોઈ શકે ? તેમ પુષ્કરમૂળ જેના કંઠમાં (ચૂસવામાં
આવતું) હોય તેનો જૂનો-ભારે સ્વરભેદ મટ્યા વિના રહે ?
Aum Jay Shree Ram

Sunday, April 17, 2022

3_ इदं पुरुषोत्तममासमाहात्म्यम्

 3_   इदं पुरुषोत्तममासमाहात्म्यम्
      
     युगांमध्ये एकाने केलेले पुण्य अथवा पाप सर्वांना बाधक होत असे पण या कलियुगामध्ये तशी स्थिति नमून पुण्य
अथवा पापाचे फल कालाच मिळते व म्हणूनच ही स्थिति दाखविण्याकरतां आपण स्वतः तपश्चर्या करीत आहात.
॥१४॥हे भगवंता ! सर्व प्राण्यांचे मन विषयामध्ये आसक्त झाले आहे, ते बायकामुले व घरै दारे यांच्यामध्ये गढून गेले
लिप्यते पुण्यपापाभ्यामिति ते तपसि स्थितिः॥भगवन् प्राणिनः सर्वे विषयासक्तमानसाः
॥१५॥दारापत्यगृहासक्तास्तेषां हितकरं च यत्।ममापि हितकृत्किचिदिचार्य शंतुमर्हसि।।
त्वन्मुखाच्छोतुकामोहं ब्रह्मलोकादिहागतः॥१६॥उपकारपियो विष्णुरिति वेदे विनिश्चितम्
॥१७॥ तस्माल्लोकोपकाराय कथासारं वदाधुना॥ तस्य श्रवणमात्रेण निर्भयं विन्दते पदम्
॥ १८॥ नारदस्य वचः श्रुत्वा प्रहस्य भगवानृषिः ॥ कथां कथितुमारेभे पुण्यां भुवन-
पावनीम् ॥ १९॥
आहेत; तेव्हां त्यांचेकरितां काही हितकर व मलाहि हितकर असे विचार तुमचे मुखांतून श्रवण करण्याकरिता
ब्रह्मलोकापासून मी येथे आलो आहे, क्षमा करा ! ॥ १५ ॥ १६ ॥ भगवान् विष्णूला परोपकार प्रिय आहे असे वेदां-
मध्ये सांगितले आहे, तर परोपकाराकरितां एकादी सारभृत अशी कथा आम्हाला सांगा. जी कथा ऐकली असतां
निर्भय असें मोक्षपद प्राप्त व्हावें ॥१७॥१८॥ सूत म्हणतात, याप्रमाणे नारदाचे भाषण श्रवण करून भगवान् नारायण-
<<
ऋषी हसले व त्यांनी सर्व जगाला पावन करणारी अशी पुण्यकारक कथा सांगण्याला आरंभ केला ॥ १९ ॥ नारायण
म्हणतात नारदा ! गोपस्त्रियांचे मुखकमलावरील भ्रमर, रासाधिपति, रसिकजनांचा अलंकार, वृन्दावनामध्ये
संचार करणारा असा जो व्रजाधिपति श्रीकृष्ण भगवान् त्याच्या पुण्यकथा सांगतो, तुं श्रवण कर ॥२०॥ वत्सा! ज्या
श्रीनारायण उवाच ॥ गोपाङ्गनावदनपङ्कजषट्पदस्य रासेश्वरस्य रसिकाभरणस्य पुंसः॥
वृन्दावने विहरतो ब्रजभर्तुरादेः पुण्यां कथां भगवतः शृणु नारद त्वम्॥२०॥चक्षुनिमेषप-
तितोजगतां विधाता तत्कर्म वत्स कथितुंभुविकः समर्थः। त्वं चापि नारदमुने भगवच्चरित्रं
जानासि सारसरसं वचसामगम्यम् ॥ २१॥ तथापि वक्ष्ये पुरुषोत्तमस्य माहात्म्यमत्यद्भुत-
मादरेण ॥ दारिद्यवैधव्यहरं यशस्य सत्पुत्रदं मोक्षदमाशुसेव्यम् ॥ २२॥ नारद उवाच ॥
पुरुषोत्तमस्तु को देवो माहात्म्यं तस्य किं मुने॥॥अत्यद्भुतमिवाभाति विस्तरेण वदस्य मे ॥२३॥
भगवंताच्या एक निमिषामध्ये एक ब्रह्मदेव होऊन जातो, अशा भगवंताच्या कथा वर्णन करण्यास पृथ्वीवर कोण
समर्थ आहे ? हे नारद मुने ! वाणीला अगम्य व सारांतील सार असें भगवचरित्र आहे हे तुं जाणत आहेसच ॥ २१ ॥
तथापि दारिद्य व वैधव्यपण नाहीसे करणारे, यश देणारे, सुपुत्रदायक, मोक्ष देणारे व शीघसेव्य असें पुरुषोत्तमाचे
अत्यद्भुत माहात्म्य तुला मोठ्या आदराने सांगतों ऐक ॥ २२ ॥ नारद म्हणतात, हे मुने, पुरुषोत्तम हा देव
37
कोणचा व त्याचे माहात्म्य काय ? ही गोष्ट मला फार अद्भुत वाटते. तेव्हां ती सविस्तर मला सांगा ॥ २३ ॥
मत म्हणतात, हे ऋपिहो ! याप्रमाणे नारायण मुनीनी नारदाचे भाषण श्रवण करून एक गुहूर्त पुरुषोत्तम देवाचे
ध्यान करून कथा सांगण्यास प्रारंभ केला ॥ २४ ॥ श्रीनारायण म्हणतात, हे नारदा ! पुरुषोत्तम हैं नाव एका
सूत उवाच॥ नारदोक्तं वचः श्रुत्वा मुनिारायणोऽब्रवीत् ॥ समाधाय मनः सम्यक् मुहूर्त
पुरुषोत्तमम्॥२४॥श्रीनारायण उवाच॥ पुरुषोत्तमेति मासस्य नामाप्यस्ति सहेतुकम् ॥ तस्य
स्वामी कृपासिन्धुः पुरुषोत्तम उच्यते॥२५॥ ऋपिभिः प्रोच्यते तस्मान्मासः श्रीपुरुषोत्तमः
॥ तस्य व्रतविधानेन प्रीतः स्यात्पुरुषोत्तमः॥ २६ ॥ नारद उवाच ॥॥ सन्ति मधादयो
मासाः से धरास्ते श्रुतामया॥तन्मध्ये न श्रुनोमासः पुरुषोत्तमसंज्ञकः ॥२७॥ पुरुषोत्तमस्तु
को मासस्तस्य स्वामी कृपानिधिः ॥ पुरुषोत्तमः कथं जातस्तन्मे हि कृपानिये ॥२८ ॥
महिन्याचे सकारण असे आहे. कारण, त्या महिन्याचा स्वामी कृपासिंधु गुरुपोचम आहे ।। २५ ।। म्हणूनच ऋपीनी
या महिन्याला पुरुषोत्तममास असे म्हटले आहे. या पुरुषोत्तम महिन्यांनील ते यथाविधी केली असता
पुरुषोत्तम देव प्रसन्न होतात ॥२६॥ नारद म्हणतात, मी चैत्रादि महिने व त्यांच्या माधवादि देवताहि श्रवण केल्या
आहेत, पण त्यांमध्ये पुरुषोत्तम या नांवाचा महिना कांहीं ऐकिला नाहीं ॥२७ ॥ हे दयानिधे ! पुरुषोत्तम नांवाचा
महिना कोणचा व कृपानिधि पुरुषोत्तम त्याचा स्वामी कसा झाला हे मला सांगा ॥२८॥ हे प्रभो ! त्या महिन्याचे
स्वरूप विधिपूर्वक मला सांगा. त्या महिन्यामध्ये कोणती कृत्ये करावीत, स्नान कसे करावे व दान काय करावें।।२९।।
पुरुषोत्तममासांत जप,पूजा व उपवासादि साधने काय काय आहेत, कोणते कृत्य केले असतां कोणता देव संतुष्ट होतो
स्वरूपं तस्य मासस्य सविधानं वद प्रभो॥ किं कर्तव्यं कथं स्नानं किं दानं तत्रसत्पते॥२९॥
जपपूजोपवासादिसाधनं किंच भण्यताम् ॥ तुष्येत्कृतेन को देवः किं फलं वा प्रयच्छति॥३०॥
एतदन्यच्च यत्किंचित्तत्वं ब्रूहि तपोधन ॥अनापृष्टमपि ब्युः साधवो दीनवत्सलाः॥३१॥
नरा ये भुवि जायन्ते परभाग्यानुवर्तिनः ॥दारिद्रयपीडिता नित्यं रोगिणः पुत्रकांक्षिणः
॥३२॥जडा मूका दाम्भिकाश्च हीनविद्याः कुचैलिनः ॥ नास्तिका लम्पटानीचा जर्जराः
परसेविनः ॥ ३३॥
व फल काय देतो तेही मला सांगा।।३०।। हे तपोधना! मी विचारलेले व याहून काही विचारावयाचे राहिले असेल तर
ने मला सांगा. कारण, दीनवत्सल साधु विचारल्याशिवायहि सांगतात ।। ३१ ।। जे कोणी मनुष्य, आपल्या कर्माने
दुसऱ्याचे भाग्यावर जीवन पावणारे, दरिद्री, नित्य रोगाने पीडित, पुत्राची इच्छा करणारे ।। ३२ ॥ बुद्धिमंद,
7
मुके, दांभिक, विद्याहीन, मलीन वस्त्र धारण करणारे, नास्तिक, परदारालंपट, नीच, दुःखी, दुसऱ्याचे
सेवक ॥ ३३ ॥ निराश, ज्यांची कोणतीच गोष्ट सिद्धीस जात नाही, धैर्य विगलित, कुरूप, रोगी, व्यंग,
आंधळे ॥ ३४ ॥ कोणी आपल्या इष्टमित्रांशी, स्त्रियेशी व आईबापाशी वियोग पावलेले, कोणी शोकाने व
दुःखाने कृश झालेले व कोणाला त्यांची इष्ट वस्तु केव्हांच मिळत नाही असे उत्पन्न होतात ॥ ३५ ॥ हे प्रभो
नष्टाशा भमसंकल्पाः क्षीणसत्वाः कुरूपिणः ॥ रोगिणः कुष्ठिनो व्यङ्गा नेत्रहीनाश्च केचन
॥३४॥ इष्टमित्रकलत्राप्तपितृमातृवियोगिनः॥शोकदुःखादिशुष्काङ्गाः स्वेष्टवस्तुविवर्जिताः
॥३५॥ पुन वंविधास्ते स्युर्यत्कृतेन श्रुतेन च ॥ पठितेनानुचर्णिन तद्वदस्व मम
प्रभो ॥ ३६ ॥ वैधव्यवन्ध्यतादोपहीनाङ्गत्वदुराधयः ॥ रक्तपित्ताद्यपस्मारराजय-
क्ष्मादयश्च ये ॥३७॥
अशा लोकांनी कोणते एक कर्म केल्याने किंवा श्रवणाने अथवा पठणाने अथवा आचरणाने त्यांना अशी दोन
होतील तसे मला सांगा ॥ ३६ ॥ हे जगन्नाथा ! वैधव्य, वांझपण, व्यंगत्व, मानसिक दुःखें, रक्तपित्त, अपस्मार
क्षय इत्यादि रोगांनी व दुःखसमुदायांनी पीडित झालेल्या मनुष्यांना पाहून मी अतिशय दुःखी झालो आहे.
हे प्रभो ! आपण सर्वज्ञ आहां व सर्वसत्वांचे निधान आहां, करितां माझ्यावर दया करून माझ्या मनाला आनंद होईल
2
असें कथानक मला विस्ताराने सांगा ॥ ३७ । ३८ । ३९ ॥ सूत म्हणतात-याप्रमाणे विधितनय नारदाचे, जगाला
हितकारक असें रसभरित भाषण श्रवण करून नारायणांनी चंद्राप्रमाणे शांत अशा नारदाचे अभिनंदन केले व नवीन
एतैर्दोपसमूहैश्च दुःखितान वीक्ष्य मानवान् ॥ दुःखितोऽस्म जगन्नाथ कृपां कृत्वा ममोपरि
॥३८॥ विस्तरेण वद ब्रह्मन् मन्मनोमोदहेतुकम् ।। सर्वज्ञः सर्वतत्वानां निधानं त्वमसि प्रभो
॥३९॥ सूत उवाच॥॥इति विधितनयोदितं रसालं जनहितहेतु निशम्य देवदेवः॥अभिनव-
घनरावरम्यवाचाऽवददभिपूज्य मुनि सुधांशुशान्तम्॥४०॥इतिश्रीबृहन्नारदीये पुरुषोत्तम-
माहात्म्ये श्रीनारायणनारदसंवादे प्रश्नविधिर्नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥२॥ 11 11 11
मेघाच्या गर्जनेप्रमाणे गंभीर अशा रम्य वाणीने नारायण प्रापि बोलू लागले ॥ १०॥ इति श्री बृहमारदीये
पुरुषोत्तम माहात्म्ये श्रीनारायण नारदसंवादे प्रश्नविधिर्नाम द्वितीयोध्यायः
||Jay Shree Ram Aum||


2- इदं पुरुषोत्तममासमाहात्म्यम्

  2-  इदं पुरुषोत्तममासमाहात्म्यम्
     
तात, " हे भाग्यवंत सूता ! यावेळी तूं मोठा भाग्यवान आहेस. कारण, तूं आपल्या गुरूच्या कृपेने व्यासोक्तीचं हृद्भत
जाणत आहेस।।२८||आज बहुत दिवसांनी तुं या नैमिषारण्यामध्ये भेटलास, तुं खुशाल आहेस ना ? हे व्यासशिष्यो-
तमा मूता ! तूं फार श्लाघनीय व पूज्य आहेस ॥ २९ ।। हे भाग्यवंता! या असार संसारामध्ये ऐकण्यासारख्या
हजारों गोष्टी आहेत; पण त्यांमध्ये श्रेयस्कर सारभूत व थोडक्यांत असून तुझ्या मनाने निश्चित झालेले व जे संसार-
सुखी कचिद्भवानद्य चिरादृष्टः कथं बने॥श्लाघनीयोऽसि पूज्योसि व्यासशिष्यशिरोमणे
॥२९॥ संसारेऽस्मिन्नसारे तु श्रोतव्यानि सहस्रशः। तत्र श्रेयस्करं स्वल्पं सारभृतं च यद्भवेत्
॥ ३०॥ तन्नो वद महाभाग यत्ते मनसि निश्चितम् ॥ संसारार्णवमनानां पारदं शुभदं
च यत् ॥ ३१ ॥ अज्ञानतिमिरान्धानां नेत्रदानपरायण ॥ वद शीघ्र कथासारं भवरो-
गरसायनम् ॥ ३२॥ हरिलीलारसोपेतं परमानन्दकारणम् ॥ एवं पृष्टः शौनकायैः सूतः
प्रोवाच प्राञ्जलिः ॥ ३३ ॥
समुद्रामध्ये बुडणाऱ्यांना पार नेणारे व कल्याणकारक असे जे असेल ते आम्हांला सांग ॥३०॥३१॥ अज्ञानरूप तिमिर
रोगाने अंध झालेल्यांना ज्ञानरू अंजनाने दृष्टी देणाऱ्या हे सूता ! भवरोगाला दूर करणारे असे औषधरूप कथासार
तूं आम्हाला ऐकीव ।। ३२ ।। तें कथासार हरिलीलानी युक्त व आनंदकारक असावें. " असा शौनकादि ऋषीनी प्रश्न
केला असतां सूत हात जोडून म्हणाला ॥ ३३ ॥ सूत म्हणतो, " हे सर्व ऋषि हो ! माझे मधुर भाषण आपण
श्रवण करा. मी प्रथम घरांतून निघालों तो पुष्कर नामक तीर्थावर आलों ॥३४॥ तेथें स्नान करून देव, ऋषि व पितर
यांचे यथाविधि तर्पण केले, तेथून निघालों तो सर्व बंधनापासून मुक्त करणाऱ्या अशा यमुनातीर्थावर (मथुरेस ) आलो.
सूत उवाच ॥॥ शृण्वन्तु मुनयः सर्वे मदुक्तं सुमनोहरम् ॥ आदावहं गतो विप्रास्तीर्थं
पुष्करसंज्ञितम् ॥ ३४ ॥ स्नात्वा तृप्त्वा ऋषीन्पुण्यान सुरान पितृगणानथ ॥ततः प्रयातो
यमुना प्रतिबन्धविनाशिनीम् ॥३५॥क्रमादन्यानि तीर्थानि गत्वा गझमुपागतः॥ ततः
काशीमुपागम्य गयां गत्वा ततः परम् ।। ३६ ॥ पितृनिष्ट्वा ततो वेणी कृष्णां च तदन-
न्तरम् ॥ ततः स्नात्वा च गण्डक्यां पुलहाश्रममाव्रजम् ॥ ३७॥ धेनुमत्यामहं स्नात्वा
ततः सारस्वते तटे ॥ त्रिरात्रमुषिलो विपास्ततो गोदावरीं गतः॥३८ ॥
॥ ३५ ॥ नंतर क्रमाक्रमाने सर्व तीर्थे करीत गंगानदीवर (प्रयागास ) आलों; नंतर काशी क्षेत्रांत येऊन पुढे गयेस
गेलों ॥ ३६ ॥ तेथें पितृयज्ञ करून मंतर कृष्णा वादिनी थांवर आलो. तेथें स्नान करून गंडकी तीरीं पुलहाश्रमावर
आलों ।। ३७ ॥ नंतर धेनुमती नदीमध्ये स्नान करून सरस्वतीतीरावर तीन दिवस राहिलो. पुढे गोदावरीची यात्रा
केली ॥ ३८ ॥ पुढे क्रमाने कृतमाला, कावेरी, निविध्या, ताम्रपर्णी, तापी, आकाशगंगा, नंदा व सर्व कल्याण देणारी
नर्मदा यांच्या यात्रा केल्या ।। ३९ ॥ पुढे चर्मण्वती नदीची यात्रा करून सेतुबंध रामेश्वराची यात्रा केली. पुढे नारा-
यण देवाचं दर्शन घेण्याकरितां बदरिकाश्रमास गेलों ॥ ४० ॥ तेथें नारायणाचे दर्शन घेऊन नमस्कार केला व त्याचे
कृतमालांच कावेरी निर्विन्ध्यां ताम्रपर्णिकाम् ॥तापी वैहायसी नन्दां नर्मदा शर्मदां गतः
॥३९॥गत्वाचर्मण्वती पश्चात्सेतुबन्धमथागमम् ॥ ततो नारायणं द्रष्टुं गतोऽहं बदरीवनम्
॥४०॥ ततो नारायणं दृष्ट्वा तापसानभिवाद्य च ॥नत्वा स्तुत्वा च तं देवं सिद्धक्षेत्रमुपागतः
॥४१॥ एवमादिषु तीर्थेषु भ्रमन्नागतवान् कुरूम्॥जाङ्गलं देशमासाद्य हस्तिनापुरगोऽभवम्
॥४२॥ तत्र श्रुतं विष्णुरातो राज्यमुमृज्य जग्मिवान् ॥ गंगातीरं महापुण्यमृषिभिर्वहु-
भिर्दिजाः ॥ ४३॥ तत्र सिद्धाः समाजग्मुयोगिनः सिद्धिभूषणाः॥ देवर्षयश्च तत्रैव
निराहाराश्च केचन ॥४४॥
स्तवन केले व तपस्व्यांना नमस्कार करून सिद्धक्षेत्रास आलों ।। ४१ ।। याप्रमाणे सर्व तीर्थ करीत फिरत असतां
कुरू क्षेत्रास आलो. नंतर जांगल देश पाहून हस्तिनापुरास आलों ।। ४२ ॥ तेथें असे ऐकिले की, परीक्षिात राजा
राज्य सोडून पुष्कळ ऋषींसहवर्तमान महापुण्य गंगातीराला गेला ।। ४३ ॥ तेथे गंगातीरी मोठमोठे सिद्धीनें शोभणारे
"
सिद्ध योगी व देवर्षि जमले, त्यांत कित्येक निराहारी, वात-आहारी, उदकाहारी, पर्णाहारी, वासाहारी, फलाहारी
व फेनाहारी होते ॥ ४४ ॥ ४५ ॥ हे ऋषि हो । असा तो दिव्य समाज पहाण्याकरितां मीही तेथे गेलो असतां.
जो ब्रह्ममय झालेला महाप्रतापी, महातेजस्वी, भगवान महामुनि, व्यासपुत्र शुकदेव ज्याचे मन श्रीकृष्णचरणकमलाचे
ठिकाणी गढून गेले आहे असा तेथे आला ॥४६॥ ४७ ॥ ज्याचे वय सोळा वर्षांचे आहे, कंठ शंखाच्या त्रिवलीप्रमाणे
वाताम्बुपर्णाहाराश्च श्वासाहाराच केचन॥ फलाहाराः परे केचित् फेनाहाराश केचन॥४५॥
तं समाजं द्रष्टकामस्तत्राहमगमं द्विजाः॥ तत्राजगाम भगवान ब्रह्मभृतो महामुनिः॥४६॥
व्यासपुत्रो महातेजाः शुकदेवः प्रतापवान् ॥ श्रीकृष्णचरणाम्भोजे मनसो धारणा
दधत् ॥४७॥ तं द्यष्टवर्ष योगीशं कम्बुकण्ठं महोन्नतम् ॥स्निग्धालकावृतमुखं गूढशत्रं
ज्वलत्प्रभम् ॥४८॥
शोभिवंत व उन्नत आहे, मुखावर स्निग्ध य कुरळे कसे आले आहेत, ज्याचे गुढगे मांसामध्ये गढून गेले
आहेत, ज्याची कांती पसरलेली आहे. ब्रह्मभृत असा अवधूत वेप धारण केल्यामुळे चापका व मुले त्यांच्या आंगावर
धुरळा टाकीत व धुंकीत मार्गे लागली आहेत, याचे शरीर धुरळ्याने मलीन झाले आहे, परंतु ज्याप्रमाणे हत्तीस माशांची
पर्वा वाटत नाही, त्याप्रमाणे गंभीरगतीने चालत येणारा, अशा महामुनि शुकदेवाला पाहिल्याबरोबर सर्व ऋषि एकदम
उठले व आनंदाने हात जोडून उभे राहिले ॥४८॥ ४९ ॥ ५० ॥ शुकदेवाची अशी योग्यता पाहून त्याच्या मागे लागलेली
बायका व मुले एकदम दूर सरली व मोठ्या महात्म्याचा अपराध केल्यामुळे त्यांना पश्चात्ताप होऊन त्यांनी शुकदेवास
नमस्कार केला व ती आपापल्या घरी निघून गेली ॥ ५१ ॥ तेथे शुकाला उत्तम प्रकारचे उच्चासनावर बसवून सर्व ऋषि
अवधूतं ब्रह्मभूतं ठिवद्भिर्खालकैर्वृतम् ॥ स्त्रीगणैधूलिहतैश्च मक्षिकाभिर्गजो यथा
॥४९॥धूलिधूसरसङ्ग शुकं दृष्ट्वा महामुनिम्॥ मुनयः सहसोत्तस्थुर्वद्धाञ्जलिपुटा मुदा।।५०॥
स्त्रियो मूढाश्च बालास्ते तं दृष्ट्वा दूरतः स्थिताः॥पश्चात्तापसमायुक्ताः शुकं नत्वा गृहान् ययुः
॥५१॥ आसनं कल्पयांचक्रुः शुकायोन्नतमुत्तमम् ॥ आसेदुर्मुनयोऽम्भोजकर्णिकायाश्छदा
इव॥५२॥ तत्रोपविष्टो भगवान महामुनिर्व्यासात्मजो ज्ञानमहाब्धिचन्द्रमाः॥पूजां दधद्रा-
ह्मणकल्पितां तदारराज तारावृत चन्द्रमा इव ॥५३॥इ०००शु० प्रथमोऽध्यायः ।।१।।
कमलाच्या पाकळ्याप्रमाणे शुकाच्या भोवती बसले ॥५२॥ ज्ञानरूप महाब्धीला चंद्राप्रमाणे उचंबळविणारासाच्यासा-
त्मज भगवान् शुकदेव आसनावर बसून ब्राह्मणांनी केलेली पूजा ग्रहण करीत असता जसा आकाशाम ये तारागणांनी युक्त
चंद्रमा शोभतो त्याप्रमाणे शोभू लागला ॥५३॥इति श्रीबृहन्नारदीये पुरुषोत्तममाहात्म्ये शुकागमने प्रथमोध्यायः ॥ १॥
«
मृत म्हणतात, " शौनकादिक ऋपि हो! गंगातीरीं परीक्षिती राजाने प्रश्न केल्यावरून शुक देवांनी सांगितलेले
श्रीमद्भागवत शुकदेवाच्या प्रसादाने श्रवण करून परीक्षिती राजाचा मोक्षप्रसंग अवलोकन केला ॥१॥ नंतर यज्ञकर्मा-
मध्ये परायण अशा ब्राह्मणांना अवलोकन करण्याकरितां येथें आलों असतां यज्ञदीक्षा धारण केलेल्या सर्व
सूतउवाच ॥राज्ञा पृष्टं शुकेनोक्तं श्रीमद्भागवतं परम् ॥ शुकप्रसादात्तच्छ्रुत्वा दृष्ट्वा राज्ञी
विमोक्षणम् ॥१॥ अत्राहमागतो विप्रान सत्रोद्यमपरायणान् ॥ द्रएकामः कृतार्थोऽहं
जातो दीक्षितदर्शनात्॥२॥ऋषय ऊचुः॥॥साधो वार्तान्तरं त्यक्त्वा सतापूर्व यदखनः ॥
कृष्णद्वैपायनमुखाद्यच्छ्रतं तत्प्रसादतः॥३॥सारात्सारतरां पुण्यां कथामात्मप्रसादनीम् ॥
पाययस्व महाभाग सुधाधिकतरांपराम् ॥४॥ सूत उवाच ॥॥ विलोमजोपि धन्योस्मि
यन्मां पृच्छत सत्तमाः॥ यथाज्ञानं प्रवक्ष्यामि यच्छ्रतं व्यासवक्रतः॥ ५॥
ऋषींचे दर्शनाने मी कृतकृत्य झालो " ॥२॥ अपि म्हणतात, " हे साधुवर्या महाभागा सूता ! आता इतर गोष्टी
सोडून श्रीव्यासांच्या मुखातून त्यांचेच प्रसादाने जी अपूर्व कथा श्रवण केलीस ती आम्हाला सांग ॥३॥जी सर्व कथांचे
सार, पुण्यकारक, मनाला समाधान देणारी, व अमृताहूनही मधुर अशी ती कथा आम्हांस ऐकवून संतोषित कर
॥४॥ मूत म्हणतात, "हे श्रेष्ठ ऋपि हो ! मी मिलोमजन्मा असूनही मोठा भाग्यवान आहे. कारण, आपल्या सारखे
महान ऋपि मजपासून भगवत्कथा श्रवण करण्याची इच्छा करतात, आता जे मी व्यासमुखांतून श्रवण केले ते
तुम्हाला यथामति सांगतो, श्रवण करा ।। ५ ॥ एके वेळी नारद कपि, अनेक तपस्वी, मिद्ध व देव यांनी निपवित
अशा नरनारायणाश्रमाला गेले ॥ ६ ॥ जो बदरिकाश्रम, बोरी, आवळी, बिल्ल, अपि, आंबादे, कवठी, जांभळी
इत्यादि अनेक वृक्षांनी शोभायमान होता ॥ ७ ॥ ज्या आश्रमामध्ये विष्णुचरणापासून उत्पन्न झालेली पुण्य-
एकदा नारदो गच्छन्नरनारायणालयम् ॥ तापसर्वहभिः सिद्धदेवैरपि निषेवितम्
॥ ६॥ बदर्यक्षामलैबिल्वैरामेरामातकरपि ॥ कपित्य जम्बुनीपाद्यवृक्षरन्यविराजितम्
॥ ७॥ विष्णुपादोदकी पुण्याऽलकनन्दास्ति तत्र च ।। तत्र गत्वाऽनमद्देवं नारायण
महामुनिम् ॥ ८ ॥ परब्रह्मणि संलगमानसं च जितेन्द्रियम् ।। जितारिपरकममलं
प्रस्फुरब्दहुलप्रभम् ॥९॥
कारक अलकनन्दा वाहात होती, तेथे जाऊन महामुनी नारायणाला नारदाने नमस्कार केला ॥८॥ ज्या नारायण पुनीचे
मानस परब्रह्मामध्ये संलग्न होऊन गेलेले आहे, ज्यानीं सर्व इंद्रियें जिंकिली आहेत, ज्यानीं काम, क्रोध, लोभ, मोह,
मद आणि मत्सर असे सहा रिपू जिंकिले आहेत व ज्याचें स्वच्छ तेज आसमंतात पसरले आहे ॥ ९ ॥
अशा तपस्वी नारायण ऋषीला नारदाने साष्टांग नमस्कार केला व हात जोडून त्याची स्तुति करण्यास आरंभ केला
।। १० ॥ नारद म्हणतात हे देवदेवा, हे जगन्नाथा, हे दयासागरा, हे साधुप्रतिपालका, आपण सत्ययत, सत्यात्मे
व सत्यसंभव असे त्रिसत्य आहांत ॥ ११॥ हे सत्ययोने आपणाला नमस्कार असो ! मी तुम्हाला शरण
नमस्कृत्वा च साष्टाङ्गं देवदेवं तपस्विनम् ॥कृताञ्जलिपुटो भूत्वा तुष्टाव नारदो विभुम् ॥१०॥
नारद उवाच ॥॥ देवदेव जगन्नाथ कृपाऽकूपार सत्पते ॥ सत्यव्रतस्त्रिसत्योसि सत्यात्मा
सत्यसम्भवः॥ ११॥ सत्ययोने नमस्तेऽस्तुत्वामहं शरणं गतः ॥ तपस्तेऽखिलशिक्षार्थं
मर्यादास्थापनाय च ॥१२॥अन्यथैककृतात्पापाकलौ मजति मेदिनी । तथैव पुण्यात्तरति
पुण्यपापीजनावृता ॥ १३॥ कृतादिषु यथा पूर्वमेकगं तत्समस्तगम् ॥ तादृस्थिति
निराकृत्य कलौ कतैव केवलम् ॥ १४ ॥
आलो आहे. कारण नसता आपण ही जी तपश्चर्या करीत आहोत ती केवळ लोकशिक्षणाकरितांच व
युग-धर्ममर्यादास्थापने करितांच होय ॥ १२ ॥ असें जर न होईल तर या कलियुगामध्ये पुण्य पापी
जनांनी आवृत पृथ्वी एकाच्या पापाने बुडाली असती व एकाच्या पुण्याईने तरली असती ! ।। १३ ॥ पूर्वी कृतादि
Jay Shree Ram continue..........

1 इदं पुरुषोत्तममासमाहात्म्यम्

              इदं पुरुषोत्तममासमाहात्म्यम् बाळाचार्यात्मज माधवाचार्यैर्माहाराष्ट्रभाषांतरेण विरचितं
तस्य द्वितीयावृत्तिः पाठकोपाह विनायकात्मजपंढरिनाथाभिधैः " बाळकृष्ण लक्ष्मण
पाठक" इत्येषामर्थे मुम्बापुर्यां गिरगांवविभागे गोवाटिकायां स्वीये
श्रीगणेशाय नमः । श्रीगुरुभ्यो नमः । श्रीराधाकृष्णाय नमः । शरणांगताचे कल्पवृक्षाप्रमाणे मनोरथ पूर्ण करणारा,
वृंदावनांतील जनांचे निरंतर समाधान करणारा व वृंदावनांतील जनाला पूर्ण चंद्राप्रमाणे आल्हाद देणारा अशा
अद्भुत पुरुषोत्तमाला मी नमस्कार करतो ।। १ ।। नारायणाला, सर्व नरांमध्ये श्रेष्ठ अशा नराला, सरस्वती देवी व व्यास
श्रीगणेशाय नमः । ॥श्रीगुरुभ्यो नमः ॥ श्रीराधाकृष्णाय नमः॥॥ वन्दे वन्दारुमन्दारं
वृन्दावनविनोदिनम्॥वृन्दावनकलानाथं पुरुषोत्तममद्भुतम्॥१॥नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव
नरोत्तमम् ॥ देवी सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ॥ २॥ नैमिषारण्यमाजग्मुर्मुनयः
सत्रकाम्यया ॥ असितो देवलः पैलः सुमन्तुः पिप्पलायनः ॥ ३॥ सुमतिः काश्यपश्चैव
जाबालिगुरङ्गिराः॥ वामदेवः सुतीक्ष्णश्च शरभङ्गश्च पर्वतः ॥४॥आपस्तम्बोऽथ माण्ड-
व्योऽगस्त्यः कात्यायनस्तथा ॥ रथीतरो ऋभुश्चैव कपिलो रेभ्य एव च ॥५॥
यांना नमस्कार करून नंतर इतिहास कथन करावा ॥२॥ एके वेळी सर्व ऋपि एकत्र मिल्न ( ज्यामध्ये सर्व यजमान
ऋत्विगादि कर्मे करतात व ज्या यज्ञांत निरंतर दक्षिणायुक्त अन्नदान चालते, अशा यज्ञाला सत्र असे म्हणतात तें)
सत्र करण्याकरतां नैमिषारण्यामध्ये जमा झाले. त्यांमध्ये मुख्य मुख्य ऋषि असित, देवल, पैल, सुमंतु, पिप्पलायन,
॥३॥ सुमति, काश्यप, जाबाली, भृगु, अंगिरा, वामदेव, सुतीक्ष्ण, शरभंग, पर्वत ॥ ४ ॥ आपना
महिला
TEE
अगस्त्य, कात्यायन, रथीतर, ऋभु, कपिल, रैभ्य, ॥ ५ ॥ गौतम, मुद्गल, कौशिक; गालव. संतु, आत्र, ब,
शक्ति, बुध, बौधायन, वसु ॥६॥ कौंडिन्य, पृथु, हारीत, धूम्र, शंकु, संकृति, शनि, विभाण्डक. पंक.मे. काणाद
॥ ७ ॥ जमदग्नि, भरद्वाज, धूमप, मौनभार्गव, कर्कश, शौनक, महातपस्वी शतानंद ॥ ८ ॥ विशाल, विष्णुवृद्ध,
गौतमो मुद्गलश्चैव कौशिको गालवःक्रतुः॥अत्रिर्बभुस्वितः शक्तिर्बुधो वौधायनो वसुः॥६॥
कौण्डिन्यः पृथहारीतौ धूम्रः शंकुश्च संकृतिः ॥ शनिर्विभाण्डकः पंको गर्गः काणाद एव
च॥७॥जमदनिर्भरद्वाजोधूमपो मौनभार्गवः।कर्कशः शौनकश्चैव शतानन्दो महातपाः॥८॥
विशालाख्यो विष्णुवृद्धो जर्जरोजयजङ्गमौ॥पारः पाशधरः पूरों महाकायोऽथ जैमिनिः९
महाग्रीवो महाबाहुर्महोदरमहाबलौ ॥ उद्दालको महासेन आर्त आमलकप्रियः ॥ १० ॥
ऊर्ध्वबाहुरूर्ध्वपाद एकपादश्च दुर्धरः॥ उग्रशीलो जलाशी च पिङ्गलोऽत्रिभुस्तथा॥११॥
शाण्डीरः करुणः कालः कैवल्यश्च कलाधरः। श्वेतबाहू रोमपादः कटुः कालामिरुद्गः१२॥
जर्जर, जय, जंगम, पार, पाशधर, पूर, महाकाय, जैमिनी ॥९॥ महाग्रीव, महाबाहू, महोदर, महाचल, उद्दा-
लक, महासेन, आर्त, आमलकप्रिय ॥ १० ॥ ऊर्ध्ववाहू, ऊर्ध्वपाद, एकपाद, दुर्धर, 'उग्रशील, जलाशी, पिंगल,
अत्रि, अभु ॥ ११ ॥ शांडीर, करुण, काल, कैवल्य, कलाधर श्वेतबाहू, रोमपाद, कटु, कालाग्निरुद्रग ॥ १२ ॥
2
2
श्वेताश्वतर, आद्य, शरभंग, पृथुश्रवा. जे सर्व ऋषि ब्रह्मनिष्ठ, वेदवेदांगपारग, लोकांवर अनुग्रह करणारे, परोपकाराकडे
ज्यांचा स्वभाव, दुसऱ्याचे प्रिय करण्याकरता जे निरंतर तत्पर, श्रौत व स्मात कर्मामध्ये एकनिष्ठ असे आपल्या
शिष्यांसहवर्तमान नैमिषारण्यामध्ये येऊन सत्र करण्याकरिता आरंभ करते झाले ॥१३॥ १४ ॥ इकडे पौराणिक
सूतही तीर्थयात्रा करण्याच्या उद्देशाने आपल्या घरांतून प्रवासास निघाला ।। १५ ॥ त्याने पृथ्वीवर फिरत असतांना
श्वेताश्वतर एवाद्यः शरभङ्गः पृथुश्रवाः ॥ एते सशिष्या ब्रह्मिष्ठा वेदवेदाङ्गपारगाः ॥१३॥
लोकानुग्रहकर्तारः परोपकृतिशीलिनः॥ परप्रियरता नित्यं श्रौतस्मार्तपरायणाः ॥ नैमिषा-
रण्यमासाद्य सत्रं कर्तुं समुद्यताः॥१४॥ तीर्थयात्रामथोद्दिश्य गेहात्सूतो विनिर्गतः॥१५॥
पृथिवीं पर्यटन्नेव नैमिषे दृष्टवान मुनीन् । तान सशिष्यान्नमस्कर्तुं संसारार्णवतारकान् ।।
सूतः प्रहर्षितःप्रागायत्रासंस्ते मुनीश्वराः ॥१६॥ ततः सुतं समायातं रक्तवल्कलधारिणम्
॥१७॥ प्रसन्नवदनं शान्तं परमार्थविशारदम् ॥ अशेषगुणसंपन्नमशेषानन्दसंप्लुतम् ॥१८॥
नैमिषारण्यामध्ये वरील सर्व ऋषींना अवलोकन केले. तेव्हां मूताला अतिशय आनंद झाला ! संसार-समुद्रापासून
तारणारे असे ते सर्व ऋषि आपल्या शिष्यांसह जेथे बसले होते तेथे त्यांना नमस्कार करण्याकरितां तो आला
॥ १६ ॥ त्या ऋषींनीही आपल्याकडे येणा-या मूताला अवलोकन केलें. ज्याने लाल बरकले परिधान केणी गरे
॥ १७॥ ज्याचा चेहेरा आनंदित व शांत आहे, जो वेदांतशास्त्रामध्ये निष्णात आहे, जो सर्व गुणांनी पत्र आर
Continue.........
Jay Shree Ram

Sunday, April 10, 2022

Vol-3 Shree Valmiki Ramayana Mahima

प्रथमोऽध्यायः
घरं वरेण्यं वरदं तु काव्यं
चैत्र, माघ और कार्तिक शुक्लपक्षमें परम पुण्यमय
संतारयत्याशु च सर्वलोकम् । रामायण-कथाका नवाह-पारायण करना चाहिये तथा नौ दिनों-
संकल्पितार्थप्रदमादिकाव्यं
तक इसे प्रयत्नपूर्वक सुनना चाहिये ॥ ३४ ।।
थत्वा च रामस्य पदं प्रयाति ॥२८॥ रामायणमादिकाव्यं स्वर्गमोक्षप्रदायकम् ।
रामायण काव्य अत्यन्त उत्तम, वरणीय और मनोवाञ्छित
वर देनेवाला है । वह उसका पाठ और श्रवण करनेवाले समस्त
तस्माद् घोरे कलियुगे सर्वधर्मवहिष्कृते ॥ ३५ ॥
नवनिर्दिनः श्रोतव्यं रामायणकथामृतम् ।
जगत्को शीघ्र ही संसारसागरसे पार कर देता है। उस आदिकाव्यको
सुनकर मनुष्य श्रीरामचन्द्रजीके परमपदको प्राप्त कर लेता है ।।
रामायण आदिकाव्य है । यह स्वर्ग और मोक्ष देनेवाला
ब्रह्मेशविष्ण्वाख्यशरीरभेदै-
है, अतः सम्पूर्ण धर्मोंसे रहित घोर कलियुग आनेपर नौ दिनों में
रामायणकी अमृतमयी कथाको श्रवण करना चाहिये ||३५३॥
विश्वं सृजत्यत्ति च पाति यश्च । रामनामपरा ये तु घोरे कलियुगे द्विजाः ॥ ३६॥
तमादिदेवं परमं वरेण्य-
त एव कृतकृत्याश्च न कलिर्वाधते हि तान् ।
माधाय चेतस्युपयाति मुक्तिम् ॥ २९ ॥
आहाणो ! जो लोग भयंकर कलिकालमें श्रीरामनामका
जो ब्रह्मा, रुद्र और विष्णु नामक भिन्न-भिन्न रूप
आश्रय लेते हैं, वे ही कृतार्थ होते हैं। कलियुग उन्हें बाधा
धारण करके विश्वकी सष्टि, संहार और पालन करते हैं, उन
नहीं पहुंचाता ।। ३६३ ।।
आदिदेव परमोत्कृष्ट परमात्मा श्रीरामचन्द्रजीको अपने हृदय- कथा रामायणप्यापि नित्यं भवति यद्गृहे ॥ ३७॥
मन्दिरमें स्थापित करके मनुष्य मोक्ष का भागी होता है ।।२९||
तद् गृहं तीर्थरूपं हि दृष्टानां पापनाशनम् ।
यो नामजात्यादिविकल्पहीनः
जिस घरमें प्रतिदिन रामायणको कथा होती है वह तीर्थरूप
परावराणा परमः परः स्यात् ।
हो जाता है । वह जानेसे दुष्टोंके पापोंका नाश होता है ।।३७१।।
वेदान्तवेद्यः वरुचा प्रकाशः
तावत्पापानि देहेऽस्मिन् निवसन्ति तपोधनाः ॥ ३८ ॥
स वीक्ष्यते सर्वपुराणवेदैः ॥ ३० ॥
यावन्न श्रयते सम्यक श्रीमद्रामायणं नरैः।
जो नाम तथा जाति आदि विकल्पोंसे रहित, कार्य- तपोधनो ! इस शरीर में तभीतक पाप रहते हैं, जबतक
कारणसे परे; सर्वोत्कृष्ट वेदान्त शास्त्रके द्वारा जाननेयोग्य एवं मनुष्य श्रीरामायणकथाका भलीभांति श्रवण नहीं करता।३८३।।
अपने ही प्रकाशते प्रकाशित होनेवाला परमात्मा है, उसका दुर्लभैव कथा लोके श्रीमद्रामायणोद्भवा ॥ ३९ ॥
समस्त वेदों और पुराणों के द्वारा साक्षात्कार होता है ( इस कोटिजन्मसमुत्थेन पुण्येनैव तु लभ्यते ।
रामायणके अनुशीलनसे भी उसीकी प्राप्ति होती है।)॥३०॥ संसारमें श्रीरामायणकी कथा परम दुर्लभ ही है। जब करोड़ों
ऊर्जे माघे सिते पक्षे चैत्रे च द्विजसत्तमाः । जन्मोंके पुण्योंका उदय होता है तभी उसकी प्राप्ति होती है।।३९।।
नवाहा खलु श्रोतव्यं रामायणकथामृतम् ॥ ३१ ॥ ऊर्जे माघे सिते पक्षे चैत्रे व द्विजसत्तमाः ॥ ४० ॥
विनवरो ! कार्तिक, मार और चैत्रमासके शुक्ल पक्षमें ना यस्य श्रवणपात्रेण सौदासोऽपि विमोचितः ।
दिनोंमें रामायणकी अमृतमयी कथाका श्रवण करना चाहिये। श्रेष्ठ वाहाणो ! कार्तिक, माघ और चैत्रके शुक्लपक्षमें
इत्येवं शृणुयाद् यस्तु श्रीरामचरितं शुभम् । रामायणके श्रवणमात्रमे ( राक्षसभावापन्न ) सौदास भी शापमुक्त
सर्वान् कामानवाप्नोति परत्रामुत्र चोत्तमान् ॥ ३२ ॥
हो गये थे || ४०३ ॥
जो इस प्रकार श्रीरामचन्द्र जीके मङ्गलमय चरित्रका गौतमशापतः प्राप्तः सौदासो राक्षसी तनुम्॥४१॥....
श्रवण करता है, वह इस लोक और परलोकमें भी अपनी समस्त रामायणप्रभावेण विमुक्ति प्राप्तवान् पुनः ।
उत्तम कामनाओंको प्राप्त कर लेता है ।। ३२ ।।
सौदासने महर्षि गौतमके शापसे राक्षस-शरीर प्राप्त
त्रिसप्तकुलसंयुक्तः सर्वपापविवर्जितः। किया था । वे रामायणके प्रभावसे ही पुनः उस शापसे
प्रयाति रामभवनं यत्र गत्वा न शोचते ॥३३॥ छुटकारा पा सके थे ।। ४१३ ॥
वह सब पापोंसे मुक्त हो अपनी इक्कीस पीढ़ियोंके साथ यस्त्वेतच्छृणुयाद्भक्त्या रामभक्तिपरायणः ॥४२॥
श्रीरामचन्द्रजीके उस परमधाममें चला जाता है, जहाँ जाकर स मुच्यते महापापैः पुरुषः पातकादिभिः ॥ ४३॥
मनुष्यको कभी शोक नहीं करना पड़ता
है || ३३ ।।
जो पुरुष श्रीरामचन्द्रजीकी भक्तिका आश्रय ले प्रेमपूर्वक
चैत्र माघे कार्तिके च सिते पक्षे च वाचयेत् । इस कथाका श्रवण करता है, वह बड़े-बड़े पापों तथा पातक
आदिसे मुक्त हो जाता है ।। ४२-४३ ॥
नवाहस्सु महापुण्यं श्रोतव्यं च प्रयत्नतः ॥ ३४ ॥
इति श्रीस्कन्दपुराणे उत्तरखण्डे नारदसनत्कुमारसंवादे रामायणमाहात्म्ये कल्पानुकीर्तनं नाम प्रथमोऽध्यायः ॥१॥
इस प्रकार श्रीस्कन्दपुराणके उत्तरखण्डमें नारद-सनत्कुमार-संवादके अन्तर्गत रामायणमाहात्म्यविषयक कल्पका अनुकीर्तन
नामक पहला अध्याय पूरा हुआ॥१॥
Manishbhai G Gajjar Na
Jay Shree Ram aum.

Vol-2 Shree Valmiki Ramayana Mahima

श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणमाहात्म्ये

करनेवाली) होंगी । भिक्षासे जीवन-निर्वाह करनेवाले संन्यासी वर्णन है । वह काव्य अपने पाठक और श्रोताओं के लिये
भी मित्र भादिके स्नेह-सम्बन्भमैं बँधे रहनेवाले होंगे ॥११॥ समस्त कल्याणमयो सिद्धियाँको देनेवाला है ।। २० ॥
अन्नोपाधिनिमित्तेन शिष्यान् बनन्ति लोलुपाः ।
धर्मार्थकाममोक्षाणां हेतुभूतं महाफलम् ।
उभाभ्यामपि पाणिभ्यां शिरःकण्डूयनं स्त्रियः ॥ १२ ॥
अपूर्व पुण्यफलदं शृणुध्वं सुसमाहिताः ॥ २१॥
कुर्वन्त्यो गृहभर्तृणामाशां भेत्स्यन्त्यतन्द्रिताः ।
धर्म, अर्थ, काम और मोक्ष-इन चारों पुरुषार्थीका
वे भोजनके लिये चिन्तित होनेके कारण लोभवश साधक है, महान् फल देनेवाला है। यह अपूर्व काव्य पुण्यमय
शियोका संग्रह करेंगे । स्त्रियाँ दोनों हाथोंसे सिर खुजलाती फल प्रदान करनेकी शक्ति रखता है । आपलोग एक प्रचित
हुई गृहपतिकी आज्ञाका जान-बूझकर उल्लङ्घन करेंगी ॥
होकर इसे श्रवण करें ।। २१ ।।
पाखण्डालापनिरताः पाखण्डजनसङ्गिनः ॥ १३ ॥ महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकः
यदा द्विजा भविष्यन्ति तदा वृद्धि गतः कलिः । श्रुत्वैतदार्ष दिव्यं हि काव्यं शुद्धिमवाप्नुयात् ॥ २२ ॥
जब ब्राह्मण पाखण्डी लोगोंके साथ रहकर पाखण्डपूर्ण रामायणेन वर्तन्ते सुतरां ये जगद्धिताः ।
बातें करने लगें, तच जानना चाहिये कि कलियुग खूब त एव कृतकृत्याश्च सर्वशास्त्रार्थकोविदाः ॥ २३॥
बढ़ गया ॥ १३ ॥
घोरे कलियुगे ब्रह्मन् जनानां पापकर्मिणाम् ॥ १४॥
महान् पातकों अथवा सम्पूर्ण उपपातकोंसे युक्त मनुष्य
भी उस ऋषि-प्रणीत दिव्य काव्यका श्रवण करनेसे शुद्धि
मनःशुद्धिविहीनानां निष्कृतिश्च कथं भवेत् ।
( अथवा सिद्धि ) प्रात कर लेता है । सम्पूर्ण जगात के हित-
ब्रह्मन् ! इस प्रकार घोर कलियुग आनेपर सदा पाप- साधनमें लगे रहनेवाले जो मनुष्य सदा रामायण के अनुसार
परायण रहनेकै कारण जिनका अन्तःकरण शुद्ध नहीं हो बर्ताव करते हैं, वे ही सम्पूर्ण शास्त्रोंके मर्मको समझनेवाले
सकेगा, उन लोगोंकी मुक्ति कैसे होगी ? ॥ १४३ ।। और कृतार्थं हैं ।। २२-२३ ॥
यथा तुष्यति देवेशो देवदेवो जगद्गुरुः ॥ १५॥ धर्मार्थकाममोक्षाणां साधनं च द्विजोत्तमाः ।
ततो वदस्व सर्वज्ञ सूत धर्मभृतां वर ।
श्रोतव्यं च सदा भक्त्या रामायणपरामृतम् ॥ २४॥
धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ सर्वज्ञ सूतजी ! देवाधिदेव देवेश्वर विप्रवरो ! रामायण धर्म, अर्थ, काम और मोक्षका साधन
जगद्गुरु भगवान् श्रीरामचन्द्रजी जिस प्रकार संतुष्ट हो, वह
तथा परम अमृत रूप है; अतः सदा भक्तिभावले उसका
उपाय हमें बताइये ॥ १५३ ।।
श्रवण करना चाहिये ॥ २४ ॥
वद
सूत मुनिश्रेष्ठ सर्वमेतदशेषतः ॥ १६॥ पुरार्जितानि पापानि नाशमायान्ति यस्य वै ।
कस्य नो जायते तुष्टिः सूत त्वद्वचनामृतात् ॥ १७ ॥ रामायणे महाप्रीतिस्तस्य वै भवति ध्रुवम् ॥ २५ ॥
मुनिश्रेष्ठ सूतजी ! इन सारी बातोंपर आप पूर्णरूपसे ॐ जिस मनुष्य के पूर्वजन्मोपार्जित सारे पाप नष्ट हो जाते
प्रकाश डालिये । आपके वचनामृतका पान करनेसे किसको हैं, उसीका रामायण के प्रति अधिक प्रेम होता है । यह निश्चित
संतोष नहीं होता है ।। १६-१७ ||
बात है ॥ २५ ॥
रामायणे वर्तमाने पापपाशेन यन्त्रितः ।
शृणुध्वमृषयः सर्वे यदिष्टं वो वदाम्यहम् । अनादृत्य असद्गाथासक्तवुद्धिः
प्रवर्तते ॥ २६॥
गीतं सनत्कुमाराय नारदेन महात्मना ॥ १८ ॥ • जो पापके बन्धनमें जकड़ा हुआ है, वह रामायणको
रामायणं महाकाव्यं सर्ववेदेषु सम्मतम् । कथा आरम्भ होनेपर उसकी अवहेलना करके दूसरी-दूसरी
सर्वपापप्रशमनं दुएग्रहनिवारणम् ॥ १९॥
निम्नकोरिकी बातोंमें फँस जाता है । उन असद्गाथाओमें
अपनी बुद्धि के आसक्त होने के कारण वह तदनुरूप ही बर्ताव
सूतजीने कहा-मुनिवरो ! आप सब लोग सुनिये ।
करने लगता है ॥ २६ ॥
आपको जो सुनना अभीष्ट है, वह मैं बताता हूँ। महात्मा
रामायणं नाम परं तु काव्यं
नारदजीने सनत्कुमारको जिस रामायण नामक महाकाव्यका
गान सुनाया था। वह समस्त पापोंका नाश और दुष्ट ग्रहोंकी
शृणुत द्विजेन्द्राः ।
बाधाका निवारण करनेवाला है । वह सम्पूर्ण वेदार्थोंकी यस्मिञ्छुते जन्मजरादिनाशो
सम्मतिके अनुकूल है ।। १८-१९ ॥
भवत्यदोषः स नरोऽच्युतः स्यात् ॥ २७ ॥
दुःस्वप्ननाशनं धन्यं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । इसलिये द्विजेन्द्रगण ! आपलोग रामायण नामक परम
रामचन्द्रकथोपेतं
सर्वकल्याणसिद्धिदम् ॥ २० ॥ पुण्यदायक उत्तम काव्यका श्रवण करें; जिसके सुननेसे जन्म)
उससे समस्त दुःस्वप्नोंका नाश हो जाता है । वह जरा और मृत्युके भयका नाश हो जाता है तथा श्रवण करने-
धन्यवादके योग्य तथा भोग और मोक्षरूप फल प्रदान वाला मनुष्य पाप-दोषसे रहित हो अच्युतस्वरूप हो
करनेवाला है । उसमें भगवान् श्रीरामचन्द्रजीकी लीला-काका जोता है ।। २७ ॥
सूत उवाच
सुपुण्यदं वै
Manishbhai G Gajjar Na
Jay Shree Ram 

Shree Valmiki Ramayana Mahima Vol.1

॥ श्रीसीतारामचन्द्राभ्यां नमः ॥
श्रीमदवाल्मीकीयरामायणमाहात्म्यम्
नमः ।
11
प्रथमोऽध्यायः
कलियुगकी स्थिति, कलिकाल के मनुप्पोंके उद्धारका उपाय, रामायणपाठ,
उसकी महिमा, उसके श्रवणके लिये उत्तम काल आदिका वर्णन
श्रीरामः शरणं समस्तजगतां
एतत्संसारपाशस्यच्छेदकः कतमः स्मृतः ।
राम
विना का
गती
रामेण प्रतिहन्यते कलिमलं
कलो वेदोकमार्गाश्च नश्यन्तीति त्वयोदिताः ॥ ५ ॥
इस संसारबन्धनका उच्छेद करनेवाला कौन है ? आपने
रामाय कार्य
रामात् त्रस्यति कालभीमभुजगो
कहा है कि कलियुगी वेदोक्त नाग नष्ट हो जायेंगे ।। ५ ।।
अधर्मनिरतानां च यातनाश्च प्रकीर्तिताः ।
रामय
सर्व वशे
रामे भक्तिरखण्डिता
घोरे कलियुगे प्राप्ते वेदमार्गवहिकृते ॥ ६ ॥
अवतु
पाखण्डत्वं प्रसिद्धं च सर्वश्च परिकीर्तितम् ।
राम त्वमेवाश्रयः ॥ १ ॥
अधर्मपरायण पुरुपोको प्राप्त होनेवाली यातनाओंका
श्रीरामचन्द्रजी समस्त संसारको शरण देनेवाले है ।
भी पाने वर्णन किया है । बोर कलियुग आनेपर जब
श्रीरामके बिना दूसरी कौन-सो गति है । श्रीराम कलियुगके वेदोक्त मार्ग ला हो जाय ।। उस समय पाखण्ड फैल
समस्त दोषोंको नष्ट कर देते हैं; अतः श्रीरामचन्द्रजीको
जायगा यह बात प्रसिद्ध है। प्रायः सभी लोगान ऐसी बात
नमस्कार करना चाहिये । श्रीरामसे कालरूपी भयंकर सर्प भी
डरता है । जगत्का सब कुछ भगवान् श्रीराम के वशमें है ।
कामार्त्ता हस्खदेवाश्च लुब्धा अन्योन्यतत्पराः ॥
श्रीराममें मेरी अखण्ड भक्ति बनी रहे । हे राम ! आप ही कलौ सर्वे भविष्यन्ति स्वल्पायुर्वहुपुत्रकाः ।
मेरे आधार हैं ।। १ ॥
कलियुगो सभी लोग काम्वेदनासे पीड़ित, नाटे शरीरके
चित्रकूटालयं राममिन्दिरानन्दमन्दिरम् । और लोभी होंगे तथा धर्म और ईश्वरका आश्रय छोड़कर
वन्दे च परमानन्दं भक्तानामभयप्रदम् ॥ २ ॥ आपसमें एक दूसरेपर ही निर्भर रहनेवाले होंगे । प्रायः सब लोग
चित्रकुटमें निवास करनेवाले, भगवती लक्ष्मी ( सीता ) थोड़ी आयु और अधिक संतानवाले होंगे| ॥ ७३ ।।
के आनन्दनिकेतन और, भकोंको अभय देनेवाले परमानन्द-
स्नियः स्वपोषणपरा वेश्याचरणतत्पराः ॥
स्वरूप भगवान् श्रीरामचन्द्र जीको में नमस्कार करता हूँ ।।२।।
पतिवाक्यमनाहत्य सदान्यगृहतत्पराः।
ब्रह्मविष्णुमहेशाधा यस्यांशा लोकसाधकाः ।
दुःशीलेषु करिष्यन्ति पुरुषेषु सदा स्पृहाम् ॥ ९ ॥
नमामि देवं चिद्रूपं विशुद्धं परमं भजे ॥ ३ ॥ उस युगकी स्त्रियाँ अपने ही शरीरके पोषणमें तत्पर और
सम्पूर्ण जगत्के अभीट मनोरथ को सिद्ध करनेवाले वेश्याओं के समान आचरणमें प्रवृत्त होंगी। वे अपने पतिको
(अथवा सृष्टि, पालन एवं संहारके द्वारा जगत्की
आज्ञाका अनादर करके सदा दूसरों के घर जाया-आया करेंगी।
व्यावहारिक सत्ताको सिद्ध करनेवाले ), ब्रह्मा, विष्णु और दुराचारी पुरुषोंसे मिलनेकी सदैव अभिलाषा करेंगी ॥८-९॥
महेश आदि देवता जिनके अभिन्न अंशमात्र है, उन परम असद्वाती भविष्यन्ति पुरुषेषु कुलाङ्गनाः ।
विशुद्ध सच्चिदानन्दमय परमात्मदेव श्रीरामचन्द्रजीको मैं
देहसंस्कारवर्जिताः ॥ १० ॥
नमस्कार करता हूँ तथा उन्होंके भजन-चिन्तनमें मन
उत्तम कुलकी स्त्रियाँ भी परपुरुषों के निकट ओछी बातें
लगाता हूँ ॥ ३॥
करनेवाली होगी, कठोर और असत्य बोलेंगी तथा शरीरको
ऋषय ऊचुः
शुद्ध और सुसंस्कृत बनाये रखने के सद्गुणोंसे वञ्चित होगी।
भगवन् सर्वमाख्यातं यत् पृष्टं विदुषा त्वया ।
संसारपाशवद्धानां दुःखानि सुबहूनि च ॥ ४ ॥ भिक्षवश्चापि मित्रादिस्नेहसम्बन्धयन्त्रिताः ॥ ११ ॥
कलियुगमें अधिकां। स्त्रियाँ वाचाल (व्यर्थ बकवास
ऋषियोंने कहा-भगवन् ! आप विद्वान् हैं, ज्ञानी
+ किसी-किसी प्रतिमें स्वल्पायुर्वहुपुत्रकाः' के स्थानमें
हैं। हमने जो कुछ पूछा था, वह सब आपने हमें भलीभाँति
जीवोंके
'स्वल्परायोबहुप्रजाः' पाठ है । इसके अनुसार कलियुगमें प्रायः सब
बताया है । संसार-बन्धनमें बंधे
लोग थोड़े धन और अधिक संतानवाले होंगे; ऐसा अर्थ समझना
* इस लोकमें सम्बोधनसहित सभी विभक्तियों में 'राम' शब्दके
चाहिये।
रूप आ गये हैं।
८ ॥
परुपानृतभाषिण्यो
वाचालाश्च भविष्यन्ति कलौ प्रायेण योषितः ।
दुःख बहुत है।
Jay Shree Ramam sharanm mam aum.

Saturday, March 12, 2022

Ramayan Uttarkand- * ઉત્તરકાંડ *Doha.86 to Doha.87 , શ્રી રામ બોલ્યા to કાગભૂસિંડી :

  Ramayan Uttarkand- * ઉત્તરકાંડ *
Doha.86 to Doha.87 , શ્રી રામ બોલ્યા to કાગભૂસિંડી :
_- ભગતિ હીન બિરંચિ કિન હોઈ સબ જીવહુ સમ પ્રિય મોહિ સોઈ //
ભગતિવંત અતિ નીચઉ પ્રાની 1 મોહિ માનપ્રિય અસિ મમ બાની | પા
ભક્તિહીન બ્રહ્મા જ કેમ ન હોય, તે મને સર્વ જીવો સમાન જ પ્રિય છે. પરંતુ ભક્તિમાન
- અત્યંત નીચ પ્રાણી પણ મને પ્રાણોસમાન પ્રિય છે, આ મારી ટેવ છે. // પી/
દો – સુચિ સુસીલ સેવક સુમતિ પ્રિય કહુ કાહિ ન લાગ |
'
શ્રુતિ પુરાન કહ નીતિ અસિ
સાવધાન સુનું કાગ ૮૬//
પવિત્ર, સુશીલ અને સુંદર બુદ્ધિવાળા સેવક, બતાવ કોને પ્રિય લાગતા નથી? વેદ અને
પુરાણ આવી જ નીતિ કહે છે. હે કાગ ! સાવધાન થઈને સાંભળ. // ૮૬
ચૌo– એક પિતા કે બિપુલ કુમારાહોહિં પૃથક ગુન સીલ અચારા //
કોઉ પંડિત કોઉ તાપસ ગ્યાતા. કોઉ ધનવંત સૂર કોઉ દાતા // ૧||
એક પિતાના ઘણા જ પુત્ર પૃથક-પૃથક ગુણ, સ્વભાવ અને આચરણવાળા હોય છે.
કોઈ પંડિત હોય છે, કોઈ તપસ્વી, કોઈ જ્ઞાની, કોઈ ધની, કોઈ શૂરવીર, કોઈ દાની; // ૧ ||
કોલ સર્ભગ્ય ધર્મરત કોઈ ! સબ પર પિતહિ પ્રીતિ સમ હોઈ I/
ઈ: કોઉ પિતુ ભગત બચન મન કર્મા ! સપનેહું જાન દૂસર ધર્મા // રા/
કોઈ સર્વજ્ઞ અને કોઈ ધર્મપરાયણ હોય છે. પિતાનો પ્રેમ આ બધા પર સમાન હોય
ml
છે. પરંતુ એમનામાંથી જો કોઈ મન, વચન અને કર્મથી પિતાનો જ ભક્ત હોય છે, સ્વપ્નમાંય
બીજો ધર્મ નથી જાણતો, // ૨ //
સો
સુત પ્રિય પિતુ પ્રાન સમાના | જલપિ સો સબ ભૉતિ અયાના //
એહિ બિધિ જીવ ચરાચર જેતે ! ત્રિજગ દેવ નર અસુર સમેતે !! ઢll
તે પુત્ર પિતાને પ્રાણસમાન પ્રિય હોય છે. જોકે (ભલે) તે સર્વ પ્રકારે અજ્ઞાની (મૂર્ખ)
રો–પુરુષ
જ હોય. આ પ્રમાણે તિર્યંચ (પશુ-પક્ષી), દેવ, મનુષ્ય અને અસુરોસહિત જેટલા પણ ચેતન
અને જડ જીવો છે – | ૩
અખિલ બિસ્વ યહ મોર ઉપાયા ! સબ પર મોહિ બરાબરિ દાયા //
તિન્ત મહેં જો પરિહરિ મદ માયા | ભજૈ મોહિ મન બી અરુ કયા / ૪ો
તેિમનાથી ભરાયેલું આ સપૂર્ણ વિશ્વ મારું જ ઉત્પન્ન કરેલ છે. માટે સર્વે પર મારી
સમાન દયા છે. પરંતુ એમનામાંથી જે મદ અને માયાને ત્યજીને મન, વચન અને શરીરથી
મને જ ભજે છે . – | જા
૪ો
નપુંસક નારિ વા જીવ ચરાચર કોઈ આ
સર્બ ભાવ ભજ કપટ તજિ મોહિ પરમ પ્રિય સોઇ It ૮૭ (ક) //
તે પુરુષ હોય, નપુંસક હોય, સ્ત્રી હોય અથવા ચર-અચર કોઈ પણ જીવ હોય; કપટ
-ચજીને જે કોઈ પણ સર્વભાવે મને ભજે છે, તે જ મને પરમ પ્રિય છે. // ૮૭ (ક) //
સોળસત્ય કહÉ ખગ તોહિ સુચિ સેવક મમ ખાનપ્રિય |
અસ બિચારિ ભજુ મોહિ પરિહરિ આસ ભરોસ સબ ll ૮૭ (ખ) I/
હે પક્ષી! હું તને સત્ય કહું છું, પવિત્ર (અનન્ય અને નિષ્કામ) સેવક મને પ્રાણોની
જેમ પ્રિય છે. આવો વિચાર કરીને સર્વે આશા-ભરોસા છોડીને મને જ ભજ. // ૮૭ (ખ) //
im િતી. સુમિરે સુ ભજેસુ નિરંતર મોહી ll
તોડીા Jay Shree Ramam sharanm mam Aum !!

Monday, January 31, 2022

Online buy LOWEST PRICE Products

             🕉️🙏🏻 Online buy following products at LOWEST Price products likes Mam/ Women clothes, women 🥻 sarees, salwar kameez suits bridal lehenga choli, imitation jewellery, inner, lenginges, fancy dres👗/fancy blouses, Ethnic, beauty, winterware,👞 footwear, kurtis, westernware, kids, Toys🐻 home accessories, kitchen ware🍴,sports & fitness⚽, electronics🖥️, vintage books📒 stamps✉️ coins🪙, decorative inlays, buy massage below, or for "0" investment online business thanks, Hare Krushna!