3, Jain પંચ પરમાગમ

પંચ પરમાગમ

जीवो चरित्तदसणणाणठिदो तं हि ससमयं जाण ।

पोग्गलकम्मपदेसद्विदं च तं जाण परसमयं ॥२॥

જીવ ચરિત-દર્શન-જ્ઞાનેસ્થિત સ્વસમય નિશ્ચય જાણવો;

સ્થિત કમ પુદ્ગલના પ્રદેશ પરસમય જીવ જાણવો. ૨.

અર્થ :–હે ભવ્ય ! જે જીવ દશ”ન-જ્ઞાન-ચારિત્રમાં સ્થિત

થઈ રહ્યો છે તેને નિશ્ચયથી સ્વસમય જાણ; અને જે જીવ પુદગલ-

ક્રમના પ્રદેશમાં સ્થિત થયેલ છે તેને પસમય જાણ,

एयत्तणिच्छयगदो समओ सम्वत्थ सुंदरो लोगे।

बंधकहा एयत्ते तेण विसंवादिणी होदि ॥३॥

એકત્વનિશ્ચય-ગત સમય સર્વત્ર સુંદર લાકમાં;

તેથી બને વિખવાદિની બંધનકથા એકત્વમાં. ૩.

અર્થ : એકવનિશ્ચયને પ્રાપ્ત જે સમય છે તે લાકમાં બધેય

સુંદર છે તેથી એકવમાં બીજાની સાથે બંધની કથા વિસ વાદ-

વિરોધ કરનારી છે.

मुदपरिचिदाणुभूदा सव्वस्स वि कामभोगबंधकहा ।

एयत्तस्मुवलंभो णवरि ण सुलहो विहत्तस्स ॥४॥

શ્રત-પરિચિત-અનુભૂત સવને કામભાગબંધનની કથા;

પરથી જુદા એકત્વની ઉપલબ્ધિ કેવળ સુલભ ના. ૪.

અથ :સવ લોકને કામાગસ'બધી બrષની કથા તો

સાંભળવામાં આવી ગઈ છે, પરિચયમાં આવી ગઈ છે અને અનુ-

ભવમાં પણ આવી ગઈ છે તેથી સુલભ છે; પણ ભિન્ન આત્માનું

એકપણું હોવું કદી સાંભળ્યું નથી, પરિચયમાં આવ્યું નથી અને

અનુભવમાં આવ્યું નથી તેથી એક તે સુલભ નથી.

સમયસાર-પૂર્વ રંગ

तं एयचविहत्तं दाएहं अप्पणो सविहवेण ।

जदि दाएज पमाणं चुक्केज छलं ण घेत्तव्वं ॥५॥

દર્શાવું એક વિભક્ત એ, આત્મા તણા નિજ વિભવથી;

દર્શાવું તો કરજે પ્રમાણ, ન દોષ ગ્રહ અલના યદિ. ૫.

અર્થ:–તે એકાવવિભક્ત આત્માને હું આત્માના નિજ

વૈભવ વડે દેખાડું છું; જો હું દેખા તો પ્રમાણ (સ્વીકાર ) કરવું?

અને જો કોઈ ઠેકાણે ચૂકી જાઉં તો છકી ન ગ્રહણ કરવું

ण वि होदि अप्पमत्तो ण पमत्तो जाणओदु जो भावो ।

एवं भणंति सुद्धं गादो जो सो दु सो चेच ॥६॥

નથી અપ્રમત કે પ્રમત નથી જે એક જ્ઞાયક ભાવ છે,

એ રીત ‘ શુદ્ધ ' કથાય, ને જે જ્ઞાત તે તો તે જ છે. ૬.

અથ:-જે જ્ઞાયક ભાવ છે તે અપ્રમત્ત પણ નથી અને

પ્રમત્ત પણ નથી,-એ રીતે એને શુદ્ધ કહે છે; વળી જે જ્ઞાય-

પણે જણાયો તે તો તે જ છે, બીજું કોઈ નથી.

ववहारेणुवदिस्सदि गाणिस्स चरित्त दसणं णार्ण ।

ण विणाणं ण चरितं ण दसर्ण जाणगो सुदो ॥७॥

ચારિત્ર, દશન, જ્ઞાન પણ વ્યવહાર-કથને જ્ઞાનીને

ચારિત્ર નહિ, દર્શન નહીં, નહિ જ્ઞાન, જ્ઞાયક શુદ્ધ છે. ૭.

અર્થ:– જ્ઞાનીને ચારિત્ર, શન, શનિ-એ ત્રણ ભાગ્ય

વ્યવહારથી કહેવામાં આવે છે; નિશ્ચયથી જ્ઞાન પણ નથી,

ચારિત્ર પણ નથી અને સશન પણ નથી; જ્ઞાની તો એકે શુદ્ધ